فقه و حقوق خصوصی

مبانی «اصل بی قید و شرط بودن تعهدات اسناد تجاری» در فقه و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فرزانه کریمی 1
اکرم صفیری 2

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

2 استادیار گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

https://doi.org/10.22034/jpl.2024.720999
چکیده
رسالت اسناد تجاری در معاملات و روابط اقتصادی آن است که جایگزینی مناسب برای پول نقد در پرداخت ها بوده و همگام با گردش سهل، سریع و ایمن، حقوق دارنده خود را نیز تضمین نماید. تحقق این مهم، در صورتی امکان پذیر خواهد بود که تعهدات امضاکنندگان این اسناد به طور مطلق و منجز واقع گردد و منوط به امری دیگر نباشد. ضرورت هایی که «بی قید و شرط بودن تعهدات موضوع اسناد تجاری» را ایجاب می نماید، به عنوان مبانی اصل مزبور لحاظ می گردد که در این مقاله، در دو بخش «ضرورت­های حقوقی» _ ضرورت جایگزینی اسناد تجاری به جای پول نقد، ضرورت تأمین سرعت، سهولت و امنیت در گردش اسناد تجاری، ضرورت حمایت از حقوق دارنده اسناد تجاری_ و «ضرورت­های فقهی» _ مصلحت حفظ مال، منع اختلال در نظام اقتصادی_ بررسی خواهد شد.  

کلیدواژه‌ها

اسناد تجاری
وصف تنجیزی
تعهدات اسناد تجاری
بی قید و شرط بودن تعهدات اسناد تجاری

عنوان مقاله English

Fundamentals of "Principle of Unconditionality of Commercial Paper Obligations" in Iran's Jurisprudence and Law

نویسندگان English

Farzaneh Karimi 1
Akram Safiri 2
1 M.A. Graduate in Jurisprudence and Private Law, Shahid Motahari University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Private Law, Shahid Motahari University, Tehran, Iran.
چکیده English

The role commercial papers play in transactions and economic relations is this that they are appropriate substitutes for cash in payments. Along with easy, fast and safe transfer and turn-over, they guarantee the rights of the owner as well. Realization of this will be possible when obligations of the signatories of the papers are expressed absolutely and clearly, not conditioned to anything else. The prerequisites calling for unconditionality of commercial papers are considered among the fundamentals of this principle, which we have studied in this paper in two sections of "legal requirements" (the need for using commercial papers instead of cash, the need for meeting speed, ease and security in carrying and transfer of commercial papers and the need for protecting the rights of the commercial paper owners) and "jurisprudential requirements" (exigency of protecting property and preventing disruption in economic system).

کلیدواژه‌ها English

commercial papers
commercial paper obligations
unconditionality of commercial papers
principle (legal principle)
  • احمدی، فاطمه، (بهار 1396)، فرمالیسم اسناد تجاری و آثار آن در حقوق تجارت ایران، مطالعات حقوق، شماره8.
  • اخلاقی، بهروز، (اسفند 1358)، بحثی پیرامون مفهوم اسناد تجاری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی (دانشگاه تهران)، شماره 21.
  • ــــــــــ . (بهار و تابستان 1369)، اسناد تجاری در قلمرو حقوق بین الملل/ دیدگاه های پیمان ژنو1930، حقوقی بین المللی، شماره12.
  • اسکینی، ربیعا، (1394)، حقوق تجارت تطبیقی، تهران: مجد، چاپ سوم.
  • «اسناد تجاری»، (بهمن و اسفند 1384)، قضاوت، شماره 36.
  • امامی، حسن، (1388)، حقوق مدنی، تهران: انتشارات اسلامیه، چاپ بیست و یکم.
  • انوری، حسن، (1382)، فرهنگ بزرگ سخن، تهران: انتشارات سخن، چاپ دوم.
  • باقی زاده، محمدجواد و امیدی فرد، عبدالله، (پاییز 1393)، ضرورت حفظ نظام و منع اختلال در آن در فقه امامیه، شیعه شناسی، شماره 47.
  • برزش آبادی، حمزه، (پاییز و زمستان 1390)، جایگاه اصل عدم توجه به ایرادات اسناد تجاری در حقوق ایران با لحاظ کنوانسیون آنسیترال راجع به برات و سفته بین المللی(گفتمان حقوقی)، شماره 19 و 20.
  • بهرامی، بهرام، (1396)، اوصاف اسناد تجاری، تهران: نگاه بینه، چاپ سوم.
  • تهانوی، محمد علی بن علی، (1996م)، کشاف اصطلاحات الفنون، بیروت: مکتبه لبنان ناشرون، چاپ اول.
  • جعفری لنگرودی، محمد جعفر، (1386)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: کتابخانه گنج دانش، چاپ سوم.
  • جمعی از مؤلفان، (بی تا)، مجله فقه اهل البیت علیهم السلام (بالعربیه)، قم: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع)، چاپ اول.
  • جمعی از مؤلفان، (بی تا)، مجله فقه اهل بیت علیهم السلام (فارسی)، قم: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع)، چاپ اول.
  • حبیبی، مهدی، (1388)، مطالعه تطبیقی اصل استقلال امضاء‌ها در حقوق ایران و کنوانسیون ژنو 1930، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه مازندران.
  • حسینی مراغی، میرعبدالفتاح بن علی، (1417ه)، العناوین الفقهیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول.
  • دارینی، علی، (بهار 1380)، واپژوهی: مصلحت و جایگاه فقهی آن، راهبرد، شماره 19.
  • درویشی هویدا، یوسف، (بهار 1395)، تأملی بر امتیازات اسناد تجاری و زمینه های جانشینی چک به جای سایر اسناد تجاری، قضاوت، شماره85.
  • دفتر حقوقی اندیشه، (مهر و آبان 1372)، چک و سفته رایج ترین اسناد تجاری، حسابدار، شماره 99 و 100.
  • سیداحمدی­سجادی، علی،(پاییز1381)، تضامن در اسناد تجاری، مجتمع­آموزش­عالی قم، شماره 14.
  • سیفى مازندرانى، على اکبر، (1430ه)، دلیل تحریر الوسیله - فقه الربا، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ اول.
  • ــــــــــ . (1425ه)، مبانی الفقه الفعال فی القواعد الفقهیه الاساسیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول.
  • شاکری، بلال، (پاییز1391)، لزوم تبعیت احکام از مصالح و مفاسد، پژوهش های اصولی، شماره 14.
  • شوشتری، مهدی و حیدری خورمیزی، سید محمد، (پاییز و زمستان 1396)، بررسی اعتبار مقاصد شریعت در آثار فقهای امامیه با تأکید بر دیدگاه امام خمینی، پژوهشنامه امامیه، شماره 6.
  • شوشتری، مهدی و ناصر مقدم، حسین و صابری، حسین، (بهار 1395)، سازوکارهای کشف مقاصد شریعت، پژوهش های فقهی، شماره 1.
  • شیوا رضوی، کاظم، (بی تا)، مطالعه تطبیقی گردش چک، (بی جا): چاپ گیلان.
  • صادقی مزیدی، رسول، (1392)، حقوق اسناد تجاری، تهران: انتشارات جنگل، چاپ اول.
  • صرامی، سیف الله، (زمستان 1390)، درآمدی بر فقه حکومتی (تعریف و مبانی)، فقه، شماره 4.
  • صقری، محمد، (1394)، حقوق بازرگانی اسناد، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم.
  • عبدالملکی، مهدی، (بهار 1389)، اوصاف اسناد براتی در نظریه های حقوقی، حقوقی دادگستری، شماره 69.
  • عبدی پور فرد، ابراهیم و فتوحی راد، علی، (بهار و تابستان 1395)، تحلیل اقتصادی اسناد تجاری به عنوان سیستم پرداخت، دانشنامه حقوق اقتصادی، شماره 9.
  • عرفانی، محمد، (بهار 1388)، بررسی جایگاه مصلحت در فقه شیعه و اهل سنت، کوثر معارف، شماره 9.
  • عرفانی، محمود، (1393)، حقوق تجارت، تهران: انتشارات جنگل، جاودانه، چاپ سوم.
  • علی­اکبریان، حسن­علی، (بهار 1391)، نقش حکمت احکام در حل تعارض و تزاحم، فقه، شماره 1.
  • عمید زنجانى، عباس على، (1421ه)، فقه سیاسى، تهران: امیر کبیر، چاپ چهارم.
  • قدیر، محسن و ساریخانی، عادل، (پاییز 1390)، احکام حکومتی و مصلحت در فقه شیعه، شیعه شناسی، شماره 35.
  • کاتوزیان، ناصر، (1386)، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ شصت و یکم.
  • ــــــــــ . (1387)، دوره مقدماتی حقوق مدنی، اعمال حقوقی: قرارداد – ایقاع، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ سیزدهم.
  • ــــــــــ . (1393)، فلسفه حقوق _ جلد دوم: منابع حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ پنجم.
  • ــــــــــ . (1395)، فلسفه حقوق _ جلد اول: تعریف و ماهیت حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ هشتم.
  • ــــــــــ . (1398)، فلسفه حقوق _ جلد سوم: منطق حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ اول.
  • کرم نژاد، اویس، (بهار و تابستان 1391)، اصول حاکم بر اسناد تجاری، راه وکالت، شماره 7.
  • الله آبادی، کمال، (تابستان و پاییز 1377)، اصل استقلال امضاءها و عدم توجه ایرادات اسناد تجاری، دیدگاه­های حقوق قضایی، شماره 10 و 11.
  • مافی، همایون و عبدالصمدی، راضیه، (زمستان 1394)، بررسی تطبیقی وصف تجریدی در اسناد تجاری با اصل استقلال امضائات در اعتبارات اسنادی، پژوهش نامه بازرگانی، شماره 77.
  • مبلغی، احمد، (زمستان 1387)، نیم نگاهی به مکتب فقهی غایت گرا، فقه، شماره 4.
  • محصلی، هدایت حسین، (تابستان 1391) ، جایگاه مقاصد شریعت در استنباط احکام فقهی، کوثر معارف، شماره 22.
  • محقق داماد یزدی، مصطفی، (1406ه)، قواعد فقه، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ
    دوازدهم.
  • مرتضوی، عبدالحمید، (1394)، قواعد عمومی اسناد تجاری (با نگاه به لایحه قانون تجارت سال 1391)، تهران: انتشارات جاودانه، جنگل، چاپ دوم.
  • مزیغه، امینه، (جمادی الاولی 1435)، اقتصاد؛ تجلیات حفظ الشریعه لمقصد «المال»، الوعی الاسلامی، شماره 585.
  • مسعودی، بابک، (زمستان 1379)، اصول حاکم بر اسناد تجارتی، کانون وکلا، شماره 171.
  • مطهرى، مرتضى، (بی تا)، فقه و حقوق (مجموعه آثار)، قم، چاپ اول.
  • مکارم شیرازى، ناصر، (1429ه)، رساله توضیح المسائل، قم: مدرسه امام على بن ابى طالب(ع)، چاپ پنجاه و دوم.
  • ملک افضلی اردکانی، محسن، (پاییز 1396)، حفظ نظام مقصد اساسی شریعت در فقه و قانونگذاری در نظام حقوقی اسلام، مجموعه مقالات کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، شماره 6.
  • موسوی خمینى، روح الله، (1426ه)، توضیح المسائل، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول.
  • نراقی، احمد بن محمد مهدی، (بی تا)، القواعد الفقهیه (جامعه الاصول)، بی جا: بی نا.
  • نقیبی، ابوالقاسم، (تابستان 1396)، مقاصد شریعت و جایگاه آن در استنباط احکام شرعی، پژوهش های فقهی، شماره 2.
  • نوروزی مهیاری، مصطفی، (بهار 1395)، مطالعه تطبیقی ماهیت و آثار ظهرنویسی و وکالت در اسناد تجاری در ایران و فقه، تحقیقات جدید در علوم انسانی، شماره 2.
  • نوری، حسن، (پاییز 1383)، اصل عدم قابلیت استناد به ایرادات در اسناد تجاری، الهیات و حقوق، ش13.
  • وطنی، امیر و حیدر زاده، علیرضا، (زمستان1394)، مبانی اعتبار مصلحت در استنباط احکام شرعی، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، شماره 4.

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما